Nghiên cứu sinh Đỗ Thị Minh Tâm bảo vệ luận án tiến sĩ
NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
Đề tài luận án: Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến công bố thông tin trên báo cáo tài chính của các hợp tác xã nông nghiệp ở các tỉnh Tây Bắc Việt Nam
Ngành đào tạo: Kế toán (Kế toán, kiểm toán và phân tích) Mã ngành: 9340301
Nghiên cứu sinh: Đỗ Thị Minh Tâm
Người hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Đức Cường
Cơ sở đào tạo: Đại học Kinh tế Quốc dân
Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận
Luận án đi sâu nghiên cứu mức độ công bố thông tin (CBTT) trên báo cáo tài chính (BCTC) của hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) trên nền tảng tích hợp các khung lý thuyết: dấu hiệu (Arrow, 1971), đại diện (Jensen và Meckling, 1976), thể chế (Dimaggio và Powell, 1991) và chi phí chính trị (Watts và Zimmerman, 1986). Cách kết hợp này giúp làm rõ nguyên nhân và cấu phần CBTT của HTXNN khác với doanh nghiệp niêm yết: mục tiêu phục vụ thành viên và cộng đồng, quan hệ trách nhiệm đa chủ thể, cùng những ràng buộc pháp lý - xã hội đặc thù.
Trên nền tảng phương pháp phân tích nội dung khách quan - đo lường theo chỉ số (Ceft (1971) và Cooke (1989) - với việc áp dụng mô hình sáu bước của Coy &Dixon (2004) kết hợp với đặc thù của HTX. Công trình đề xuất hệ thống chỉ số đo lường mới gồm 75 chỉ mục CBTT bám sát Thông tư 24/2017/TT-BTC để giảm thiểu tính chủ quan chấm điểm. Phù hợp với mục tiêu phục vụ cộng đồng và phát triển bền vững của HTXNN, khắc phục tình trạng chưa có hướng dẫn bắt buộc về nội dung CBTT cho khu vực này.
Nghiên cứu thiết kế phương pháp hỗn hợp định tính - hiệu chỉnh thang đo - định lượng được triển khai chặt chẽ: phỏng vấn sâu chuyên gia đa vị trí để chuẩn hoá khái niệm và hiệu chỉnh cấu trúc thang đo theo ngữ cảnh vận hành của HTXNN; sau đó kiểm định Cronbach’s Alpha - EFA (KMO cao, Bartlett có ý nghĩa) trước khi ước lượng OLS đa biến. Cách làm này vừa tăng độ tin cậy, vừa giảm rủi ro bỏ sót các khía cạnh đặc thù ngoài thị trường của HTX.
Những phát hiện, đề xuất mới rút ra được từ kết quả nghiên cứu, khảo sát của luận án
Kết quả nghiên cứu đã cho thấy mức CBTT bình quân xấp xỉ 56%, phân bố rất không đều: nhóm thông tin đầu tư thấp nhất (khoảng 30%), 38 chỉ mục vượt 60% nhưng 18 chỉ mục dưới 10% và ba chỉ mục vắng mặt. Mô hình hồi quy xác nhận bốn yếu tố cùng chiều là đặc thù HTX, năng lực tài chính, cường độ kiểm tra - kiểm soát và sự rõ ràng của môi trường pháp lý, trong khi các biến quy mô, tài sản cố định, tuổi đời, trình độ kế toán - quản lý không có ý nghĩa thống kê.
Từ các phát hiện trên, hàm ý chính sách gồm: (i) Cơ quan quản lý: ban hành bộ chỉ mục CBTT tối thiểu chuyên biệt cho HTXNN, hoàn thiện hướng dẫn thi hành Luật HTX, quy định chế tài với hành vi chậm/thiếu CBTT và thiết lập cơ chế một cửa tiếp nhận báo cáo (ii) Hệ thống giám sát (thuế, thống kê, liên minh HTX): triển khai giám sát đa tầng, gắn CBTT định kỳ với quy trình thuế, thống kê, xây dựng cơ chế đối chiếu, liên thông dữ liệu để tăng hiệu lực kiểm tra, kiểm soát. (iii) Bản thân HTX: nâng cao năng lực kế toán và hạ tầng số thông qua bồi dưỡng nghiệp vụ và tham gia cổng CBTT trực tuyến chung. (iv) Tổ chức hỗ trợ/tín dụng: triển khai kiểm toán chi phí thấp cho HTX nhỏ và mở rộng tín dụng ưu đãi để gia tăng năng lực tài chính.
-----------------------------------------------------------------------------
NEW CONTRIBUTIONS OF THE DISSERTATION
Dissertation topic: Factors influencing information disclosure in the financial statements of agricultural cooperatives in the Northwestern provinces of Viet Nam
Field of study: Accounting (Accounting, Auditing and Analysis) Code: 9340301
Doctoral candidate: Đỗ Thị Minh Tâm
Supervisors: Assoc. Prof. Dr. Phạm Đức Cường
Training institution: National Economics University
1. New academic and theoretical contributions
The dissertation conducts an in-depth study of the level of information disclosure in the financial statements of agricultural cooperatives, on the basis of integrating several theoretical frameworks: signalling theory (Arrow, 1971), agency theory (Jensen and Meckling, 1976), institutional theory (Dimaggio and Powell, 1991), and political cost theory (Watts and Zimmerman, 1986). This theoretical integration clarifies why and how the structure and nature of disclosure in agricultural cooperatives differ from that of listed enterprises: the primary objective of serving members and the community, multi-principal accountability relationships, and specific legal - social constraints.
On the basis of an objective content analysis method and index-based measurement (Ceft, 1971; Cooke, 1989), combined with the six-step model of Coy and Dixon (2004) and adjusted to the particular characteristics of cooperatives, the dissertation proposes a new disclosure index system comprising 75 disclosure items closely aligned with Circular No. 24/2017/TT-BTC. This design reduces subjectivity in scoring, is consistent with the mission of agricultural cooperatives to serve the community and promote sustainable development, and helps overcome the lack of mandatory guidance on disclosure content for this sector.
The study designs a rigorously implemented mixed-methods approach: qualitative exploration - scale refinement - quantitative testing. In-depth interviews with experts holding diverse positions are used to standardise concepts and adjust the structure of the measurement scales to the operational context of agricultural cooperatives. These are followed by reliability and validity tests using Cronbach’s Alpha and Exploratory Factor Analysis (with high KMO and statistically significant Bartlett’s test) before estimating a multivariate OLS regression model. This approach both enhances reliability and reduces the risk of omitting specific non-market dimensions of cooperative operations.
2. New findings and propositions derived from the research and survey results
The research findings show that the average level of information disclosure is approximately 56%, with a highly uneven distribution: the investment information group has the lowest disclosure level (around 30%); 38 items have a disclosure rate above 60%, but 18 items are below 10%, and three items are entirely absent. The regression model confirms four positively associated factors: cooperative-specific characteristics, financial capacity, intensity of inspection and supervision, and the clarity of the legal environment. In contrast, variables such as size, fixed assets, age, and qualifications in accounting and management are not statistically significant.
From these findings, the main policy implications include: Regulatory bodies: promulgate a minimum set of disclosure items specifically for agricultural cooperatives; refine the guidelines for implementing the Law on Cooperatives; provide for sanctions against delayed or insufficient disclosure; and establish a one-stop mechanism for receiving reports.(ii) Supervisory system (tax, statistics, Cooperative Alliance): implement multi-tier supervision; link periodic disclosure requirements with tax and statistical procedures; and develop mechanisms for data reconciliation and connectivity to strengthen the effectiveness of inspection and supervision(iii) The cooperatives themselves: enhance accounting capacity and digital infrastructure through professional training and participation in a shared online disclosure portal.(iv) Supporting and credit institutions: provide low-cost audit services for small cooperatives and expand preferential credit to reinforce their financial capacity.
